هواداران و منتقدان حکومت در ایران بر سر هر چه اختلاف نظر داشته باشند بر سر یک نقطه با هم همنظرند: مسئول آغاز و انجام حصر یا بازداشت خانگی سران معترضان در ایران، شخص آیتالله خامنهای است.
رئیس پلیس ایران پنجم دیماه پارسال در مصاحبه با روزنامه کیهان از آیتالله خامنهای نقل کرده بود که «موسوی و کروبی را به من بسپارید». حالا هم محمدتقی کروبی، فرزند مهدی کروبی میگوید در جلسهای که در حضور رهبر ایران برگزار شده بوده، برخوردهایی از اعدام گرفته تا محاکمه و حبس برای میرحسین موسوی و مهدی کروبی پیشنهاد میشود، اما آیتالله خامنهای روش خود را برای این موضوع به کار بسته است.
فراخوان معترضان برای راهپیمایی 25 خرداد 1389 در حمایت از انقلاب تونس و مصر که به سرنگونی حاکمانشان منجر شد، کاسه صبر حکومت ایران را لبریز کرد. تظاهراتی که به گفته معترضان فراتر از حد پیشبینی و انتظار حاکمیت ایران بود.
آن روز معترضان در ایران شعارهای تندی علیه آیتالله خامنهای سر دادند. «مبارک، بنعلی، نوبت سیدعلی» شعاری است که از آن روز بیشتر به یاد مانده. اما آیتالله خامنهای روشی را در پیش گرفت تا نشان دهد که نوبت، نوبت او نیست. روشی که در نظام حقوقی ایران به عنوان یک مجازات پیشبینی نشده است.
محدودیتهای جدی با محاصره خانه مهدی کروبی و جلوگیری از هر گونه ورود و خروجی از 21بهمن 1389 آغاز شده بود، اما 1000 روز پیش، یعنی روز 28 بهمن 1389، نصب در فلزی سیاه رنگ بر سر کوچه محل زندگی میرحسین موسوی و زهرا رهنورد امید هواداران آنها به موقتی بودن محدودیتها را ناامید کرد. در فلزی کوچه اختر شد نماد عزم جزم حاکمیت برای بستن راه ارتباطی رهبران معترضان با هواداران و حتی خانوادههایشان.
احمد جنتی در نماز جمعه 29 بهمن همان سال، تصویر روشنتری از خوابی که حکومت برای سران منتقدانش دیده ارائه داد: قطع کامل اینترنت و تلفن و همه راههای ارتباطاتی، بستن در خانههایشان و تبدیل محل زندگی به زندان خانگی.
اردشیر امیرارجمند، مشاور ارشد میرحسین موسوی پیش از حصر، میگوید از ابتدای حصر و با ورود ماموران امنیتی به خانه میرحسین موسوی، هیچ گونه حریم خصوصی برای او و همسرش باقی نمانده، همه قفلها عوض شده و نیروهای امنیتی در همه بخشهای خانه رفت و آمد دارند.
محمدتقی کروبی هم میگوید که ورود ماموران به خانه پدری او با «رفتارهایی عجیب» همراه بوده است. به گفته آقای کروبی، ماموران حتی وان حمام را هم از جا کندهاند تا زیر وان و لولهها را بازرسی کنند، رفتاری که با اعتراض همسر مهدی کروبی مواجه شده، خانم کروبی گفته است رفتاری که از ماموران امنیتی در سالهای اخیر دیده، از ماموران ساواک در زمان پیش از پیروزی انقلاب ایران ندیده بود.
چه در مورد میرحسین موسوی و زهرا رهنورد و چه در مورد مهدی کروبی، همه پنجرههای خانه از همان ابتدا با ورقهای فلزی پوشیده و جلوی ورود هرگونه نور طبیعی به خانه گرفته شد. گفته می شود که این وضعیت باعث ایجاد مشکلات جدی برای سلامت آنها شده است. این مشکلات نهایتا در مورد میرحسین موسوی، بیست ماه پس از شروع حصر به بازگرداندن نور طبیعی به محل زندگیاش منجر شد. اما پنجرههای محل نگهداری مهدی کروبی هنوز کاملا پوشیده است.
فشار بر خانوادههای کروبی و موسوی برای جلوگیری از اطلاعرسانی در مورد وضعیت فعالان سیاسی محصور زیاد بوده و در مواردی حتی به احضار و بازداشت فرزندان آنها منجر شده است.
حسن روحانی، رئیس جمهور جدید ایران در تبلیغات انتخاباتیاش وعده داده بود که در طول یک سال میتواند زمینه رفع حصرها را فراهم کند، اما صد روز پس از روی کار آمدنش هنوز نشانه روشنی درباره عملی شدن چنین وعدهای دیده نمیشود. هرچند نزدیکان آقایان موسوی و کروبی میگویند که وزارت اطلاعات که از ابتدا مجری حصر بوده، امکان ملاقاتهای منظم را برقرار کرده است، امکانی که تا پیش از این وجود نداشت.
محمدتقی کروبی تصمیمگیری در مورد رفع حصر را خارج از اختیار حسن روحانی و دولتش میداند، اما میگوید که او باید در مورد شیوه اجرای این حصر پاسخگو باشد.
بر اساس خبرهای جسته و گریختهای که از درون حصر به گوش میرسد، اگر هدف این مجازات بدون محاکمه، وادار کردن رهبران معترضان به عقبنشینی از مواضعشان بوده باشد، باید گفت که این طرح شکست خورده است. در طول 1000 روز گذشته، خانواده موسوی و کروبی بارها بر روحیه بالای رهبران در حصر معترضان تاکید کردهاند.
محاکمه فرصت پاسخگویی به اتهامات را به متهمان میدهد. در حالی که حتی بخش قابل توجهی از مخالفان میرحسین موسوی و مهدی کروبی هم خواهان «محاکمه» آنها هستند، شاید همین پافشاری آقایان موسوی و کروبی بر مواضع قبلیشان است که تا کنون حاکمیت را به پذیرش هزینه ادامه این مجازات بدون محاکمه مجاب کردهاست.
